همایش و کارگاه تخصصی آبهای زیرزمینی، چالش‌ها و فرهنگ سازی

همایش و کارگاه تخصصی «آبهای زیرزمینی، چالش ها و فرهنگ سازی» که از سوی آب منطقه ای اصفهان و اداره منابع آب شهرستان فریدون شهر برنامه ریزی شده بود، روز چهارشنبه ۹۶/۶/۱۵ با حضور اساتید و صاحب نظران برجسته کشوری، مسئولانی از مدیریت منابع آب کشور، مدیر عامل شرکت آب منطقه ای اصفهان و همراهان، فرماندار و معاونت فرمانداری و بخشدار فریدون شهر و مسئولان اداری این شهرستان با حضور سمن های دعوت شده از سراسر کشور(۱۶ استان) در محل سالن ارشاد اسلامی آغاز به کار نمود.

آقای اسدی فرماندار فریدون شهر ضمن استقبال از حضور مدعوین و خوشامد گویی مطالبی پیرامون موضوع همایش بیان داشت. سپس نماینده انجمن دوستداران طبیعت شهرستان فریدون شهر و نظام صنفی کشاورزی این شهرستان مطالبی در قالب مقاله برای حاضران قرائت نمود که در زیر می خوانید:

 

 

                               بنام خداوند جان و خرد                               کزین برتر اندیشه برنگذرد

با سلام و خیر مقدم خدمت اساتید گرانقدر، فرهیختگان عزیز، مسئولان محترم اداری و نمایندگان باصفای سمن های کشور و دیگر هموطنان آینده نگر حاضر در این جلسه.

قبل از هر چیز وظیفه خود می دانم از برگزارکنندگان این همایش: شرکت محترم آب منطقه ای اصفهان و اداره محترم منابع آب فریدونشهر و مقامات عالیرتبه شهرستان سپاسگزاری نمایم که این فرصت به من داده شده تا بعنوان نماینده سمن و نظام صنفی کارهای کشاورزی شهرستان فریدونشهر، ظرفیت ها و چالشهای پیش روی شهرستان را با شما در میان بگذارم با امید به اینکه حضور سبز شما و تدبیر سازنده تان گره گشای زادگاهم فریدونشهر باشد.

فریدون شهر کوهستانی ترین شهرستان غرب استان اصفهان می باشد که با استانهای لرستان و چهارمحال و بختیاری هم مرز و در بخش مرکزی رشته کوههای زاگرس قرار گرفته است.

شرایط ویژه جغرافیایی آن با بیشترین کوهها و قلل مرتفع:

- شاهان کوه با  ۴۰۴۰متر ارتفاع از سطح دریا

- رودخانه حیران با ۱۴۰۰متر ارتفاع

اختلاف سطح ۲۶۴۰متر پستی و بلندی های شهرستان را با زیست بوم پیچیده آن بوجود آورده است.

بیشترین میزان بارش با میانگین سالانه ۶۰۰ میلیمتر متراکم ترین پوشش و تنوع گیاهی و جانوری منطقه و بیشترین جنگلهای استان اصفهان را در خود جای داده است.

از ۲۲۳هزار هکتار وسعت شهرستان ۱۹۰هزار هکتار آن اراضی ملی است که ۱۷۸هزار هکتار آن را مرتع و حدود ۵۰هزار هکتار را جنگلهای زاگرس پوشانده است.

اکثر قریب به اتفاق گونه های گیاهی شناخته شده در  زاگرس در پهنه های این شهرستان روییده می شوند که بسیار آنها دارویی می باشند. گونه لاله واژگون در وسعت ۶۰هزار هکتار از عرصه ملی را در ۱۵ منطقه شهرستان  به رویشگاه خود اختصاص داده است.

گون زارهای انبوه، بویژه گون گزنگبین بیشترین پتانسیل تولید ثروت و ارتقای زندگی جوامع محلی را با خود دارد ولی افسوس که دهها سال است از آن غفلت شده است.

آب و هوای خنک کوهستانی در فصل تابستان و زمستان های برفی با امکانات اسکی و استعداد ورزش های زمستانی و کوهنوردی و جوانان تحصیلکرده آماده به کار از توانمندی های این شهرستان محسوب می شوند که در صورت وجود زیرساخت ها و فرصت ها و شکوفایی اقتصاد محلی و تقویت معیشت مردم و پایداری زندگی سبز از بار مشکلات مردم و دولت کاسته خواهد شد. علیرغم این ظرفیت ها و مواهب الهی موجود در منطقه قصه پر غصه ای همه این نعمات خدادادی را تحت الشعاع خود قرار داده است.

حدود ۱۵ سال قبل حفر تونل انتقال آب چشمه لنگان و خدنگستان در دل سفیدکوه فریدونشهر برای انتقال آب حوضه ای و فاقد ارزیابی محیط زیستی سبب شد تا مخازن آبهای درون زمینی که طی میلیون ها سال شکل گرفته بود، تخریب و تخلیه گردد و مجاری آب چشمه ها و قنات قطع و زهکشی شود.

از این رهگذر آب بسیاری از چشمه ها خشک و یا ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافت. شمار چشمگیری از اهالی روستاهای سیبک، نهضت آباد و وحدت آباد مجبور به مهاجرت شدند، چون کشاورزی و دامداری آنها از بین رفت و فروپاشی غم انگیزی سطح روستا و مزارع خسارت دیده را درنوردید! بسیاری از مشاغل خدماتی و حاشیه ای کشاورزی و دامداری نیز از بین رفت.

و چه زیبا سروده است فریدون مشیری :

دشت با اندوه تلخ خویش تنها مانده است

زان همه سرسبزی و شور و نشاط

سنگلاخی سرد بر جای مانده است

آسمان از ابر غم پوشیده است

چشمه سار لاله ها خوشیده است

جای گندم های سبز

جای دهقانان شاد

خارهای جانگزا جوشیده است.

پس از نمودار شدن تاثیرات مخرب و مشاهده خسارات وارد شده بر چند روستا و بیش از ۵۳ مزرعه و اعتراض کشاورزان و طی مراحل پرپیچ و خم فرساینده اداری بیش از ۱۵ سال قبل مصوب گردید، ۴۵۰ لیتر بر ثانیه آب جبران خسارت بر سر مزارع خسارت دیده تحویل شود، در این فاصله زمانی با تداول متولیان امر و دست به دست شدن پیمانکاران، مردم خسارت دیده با خویشتنداری انتظار انجام وعده انتقال آب بر سر مزارع را می کشیدند و در خلال این مدت برای زنده نگه داشتن باغات خود مجبور بودند آب زهکشی شده مزارع خویش را در یک معامله نابرابر هر تانکری ۵۰ تا ۸۰هزار تومان از خروجی تونل چشمه لنگان خریداری نمایند، تا پای درختان خود بریزند که خشک نشوند. این پروسه جانکاه و ناعادلانه تا به امروز همچنان ادامه دارد.

احساس سوختن به تماشا نمی شود                                      آتش بگیر تا که بدانی که چه می کشم

طی بیش از ۱۰ سال وعده های فریبنده و غیر عملی برای اجرای مصوبه دولت و انتقال آب بر سر مزارع خسارت دیده، مسئولان امر نه تنها به وظایف محوله قانونی خود عمل نکردند بلکه در یک جریان ناعادلانه دیگر و عدول غیراخلاقی از قواعد بازی، نهایت سعی و تلاش را برای کاهش مقدار آب مصوب به بهانه های گوناگون نمودند و با تحت فشار قرار دادن نمایندگان مزارع خسارت دیده، سهم آب مزارع جنوب فریدونشهر را از ۳۵۰ لیتر در ثانیه به ۹۰ لیتر در ثانیه با جفاکاری و ظلم در حق مردم کاهش دادند و پس از سالها انتظار و تحمل خسارات، کشاورزان زندگی باخته و هستی سوخته را اینگونه مورد تفقد قرار دادند !!

لازم به یادآوری است حدود ۳ سال قبل سهم آب کامل ۱۰۰ لیتر در ثانیه فقط به روستای سیبک تحویل شده است، اما تحویل آب مزارع جنوب فریدونشهر با حرکت بطئی و با اتلاف وقت هنوز راه به جایی نبرده است.

اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می گوید: “در جمهوری اسلامی ایران حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات رو به رشدی داشته باشند وظیفه عمومی تلقی می شود، از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران ملازمه پیدا کند، ممنوع است. “

در بند چهارم فرمان ۱۵ ماده ای رهبر معظم انقلاب درخصوص سیاست های کلی محیط زیست چنین آمده است:”جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت.”

و در جای دیگر می فرمایند:” همه برنامه های سازندگی از شهری و صحرایی و صنعتی و بقیه طرح ها حتما یک پیوست محیط زیستی باید داشته باشد. جاده میخواهید بکشید مشخص باشد که تاثیرش بر محیط زیست چیست؟”

حال پرسش اصلی این است با داشتن قانون صریح و بازدارنده و فرامین قاطع و هشدار دهنده مبنی بر عدم تخریب محیط زیست، چگونه عرصه این شهرستان به صورت حیاط خلوت رخداد فجایع زیست محیطی درآمده است و چرا کیفری و پرسشی در کار نبوده است؟

از جمله دیگر تخریب های صورت گرفته در حوزه آب این شهرستان:

  1. قطع کامل جریان آب رودخانه یلان و نادیده گرفتن حق آبه محیط زیست رودخانه مذکور پس از احداث بند انحرافی هدایت آب چشمه لنگان و خدنگستان در تونل و در پی آن نابودی کامل اکوسیستم رودخانه و پیامدهای زیان بار آن
  2. احداث سد رودبار لرستان در مرز جغرافیایی الیگودرز و روستای حیران از توابع شهرستان فریدونشهر و زیر آب رفتن بیش از ۲۰۰ هکتار از اراضی جنگلی این شهرستان و قطع جریان طبیعی آب در طول ۳۸ کیلومتر مسیر U شکل رودخانه حیران در میان انبوه ترین جنگلهای فریدون شهر و یا استان اصفهان و اثرات ویرانگری که بر جنگل و تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی محلی خواهد داشت.
  3. احداث سد روستای سرداب که روستاهای سرداب علیا و مازه قلعه از توابع فریدونشهر را با تمام روابط اجتماعی و کارکرد اقتصادی روستاها و عشایر منطقه را در خود فروخواهد بلعید و ساکنانش به کوچ اجباری تن خواهند داد. یکی از رخدادهای حیرت آور، قتل عام درختان کهنسال مظهر چشمه بابا احمد سرداب علیا و تخریب سامانه سایه سار گردشگری آن بدون هیچ دلیل موجهی در چند سال قبل می باشد.

یکی دیگر از وعده های عملی نشده، تامین آب فضای سبز فریدون شهر می باشد که سالهاست بعهده تعویق افتاده و هم اکنون در ۵۰ قدمی محل این همایش شهرداری آبی برای درختان و فضای سبز ندارد.

از کمبودهای دیگر حوزه آب، عدم دسترسی بسیاری از روستاهای این شهرستان به آب آشامیدنی سالم است ،حتی بعضی از روستاهای پایین دست از آب آلوده به نیترات استفاده می کنند.

  ملاحظه می فرمایید این همه تخریب و ویرانی غیر قانونی در اثر نادیده گرفتن مقررات و در نظر نگرفتن مسائل بوم شناسی مبدا انتقال آب حوضه ای صورت گرفته است. باور کنیم دست درازیهای نامتعارف در طبیعت و نظام هستی پذیرفته نیست زیرا در قرآن مجید آمده است : ” و لن تَجِدَ لِسُنتِه اللهِ تَبدیلا . و هرگز در قانون و سنت خداوندی تغییر و تبدیلی پذیرفته نخواهد بود . “

 با توجه به قوانین و مقررات موجود در کشور ما وسازمان بین المللی یونسکو ، مورد تایید و تصویب دوائر مختلف که جهت اجرای طرحهای انتقال آب می بایست قبل از اجرا رعایت گردند به شرح ذیل می باشند :

۱- حوضه های مبدا و تامین کننده آب نباید مشکل کمبود آب داشته باشند.

۲- حوضه های مقصد باید نهایت صرفه جویی و بهره برداری را نموده باشند و تمام راههای جبران کسری آب را در حوضه خود اعمال نموده باشند.

۳- در طرحهای انتقال آب بین حوضه ای می بایست کلیه مسائل و نکات علمی ، فنی ، اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی در حوضه های مبدا ، مقصد و در حد فاصل آنها رعایت شده باشند.

۴- روشهای انتقال آب و سازه های مورد استفاده و پیش بینی شده ، خسارتی به حوضه های مبدا وارد ننمایند.

۵- حوضه های مبدا و مقصد بایستی برنامه جامعی را تدوین و اجرا نمایند تا حوضه های اصلی آبخیز تقویت شده و از حیز انتفاع خارج نگردد.

۶- طرح ها و پروژه های زیربنایی نیازمند آب به محل سرشاخه و حوضه های آبخیز منتقل گردند.

۷- درآمد حاصل از انتقال و فروش آب ، بین حوضه های مبدا و مقصد به طور عادلانه تقسیم گردد.

۸- دیدگاهها و مدیریت اعمال شده میبایستی فراملیتی باشند و از دخالت دادن مسائل سیاسی جدا جلوگیری گردد.

لذا ، همانطوری که در ابتدای سخن اشاره نمودم باز هم آرزو دارم حضور و مشارکت شما در این همایش سرآغازی برای گره گشایی مسائل آب این شهرستان و کاهش آلام مردم آن باشد و با تغییر نگرش و پایان بی مهری ها به طبیعت و محیط زیست، در پایداری آن کوشا تر باشیم.

 از صبر و توجه شما به این رنج نامه سپاسگزارم. “

                                                                                             نصرت اله تواضع

                                                                     انجمن دوستداران طبیعت شهرستان فریدونشهر

                                                                  نظام صنفی کارهای کشاورزی شهرستان فریدونشهر

 

آنگاه آقای میرمحمد صادقی مدیر عامل شرکت آب منطقه ای با اشاره به آمار و ارقام، مشکلات و مسائل آب موجود در استان اصفهان از جمله وضعیت نگران کننده ۲۳ دشت و فرونشست زمین در دشت و شهر دامنه مطالبی عنوان نمود.

در پی آن آثای پروفسور ناطق الهی درباره بحران و تقسیم بندی بحران ها، منطقه ای، ملی و جهانی را برای حاضران تشریح نمود.

آقای دکتر محمد آریامنش درمورد آب های ژرف و رودخانه های درون زمینی سخنانی جالب و آگاهی بخشی را بیان نمود.

آقای دکتر حسابی درمورد دانش بومی کشور و اهمیت حفظ و نگه داری آن و خودباوری مطالبی ایراد نمود.

در بخش دوم همایش کارگاه آموزشی و پرسش و پاسخ با حضور کارشناسان و نمایندگان سمن ها تشکیل گردید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

WP-SpamFree by Pole Position Marketing